هەركاتێك باسی فكری ئیسلامی بكرێت محمد قوتب یەكەم بیریاری ئییسلامیە بە بیریت دادێت، ئەگەرچی ئەو زۆر كەم دەردەكەوێت و كەم قسەدەكات، بەڵام كاتێك قسەدەكات قسەكانی وەك گەوهەرن لە بنی دەریا دێتە دەرەوە، ئەوە لەم چەند دێرە دەیخوێنەوە دیمانەیەكی كورتی ئەم پیاوە گەورە كە ئێستا لە مەكەی موكەرەمە نیشتە جیە، كە لە ڕۆژی 14/6/1432 كۆچی لەگەڵی ئەنجامدراوە:

ئامادەكاری دیمانە بەم شێوەیە بۆمان دەدوێت و دەڵێت: محمد قوتب گوتی: لە ئێستا بە شێوەی باش توانای خوێندەوەم نیە بە هۆی ئاوی سپی لە چاوم، تەنها لە ڕێگای كەناڵەكانی ڕاگەیاندەوە بەخش دەكرێت، لەگەڵ ئەوەشدا گوێگرتنم پێ باشترە لە بینین چونكە چاوم كەم بینا بووە، وەك ئاگاداریشن مامۆستا لە ساڵی ڕابردوو توشی جەڵدە بووە، بەهۆی ئەوە تا ئێستاش شوێنەواری دیارە، هەروەك بەهۆی گەورەی تەمەنەوەی بە دار دەروات.

سەرەتا لەم پرسیارەوە دەستمان پێكرد بەڕێز: شێخ محمد قوتب ئایە یاداشتەكانی خۆت نوسیتەوە؟

لەوەڵامدا گوتی: یاداشت گرنگی خۆی هەیە ئەوەی لە هەموی گرنگتر سەردەمی سەرۆكی مصری جمال عبدالناصر، هەر لە درێژەی قسەكانیدا گوتی: ڕاستی زۆری ئەو سەردەمەم لایە، هەروەها پێشی وایە نوسین لە بارەی ئەم سەردەمە زۆر بابەتێكی كاریگەرە، دەبێتە هۆی قەدەغەكردنی لە چاپكردن.

ئایە كۆتا كتبێكتان چیە؟ هیچ شتێكتان ئامادەیە بۆچاپ؟

لەوەڵامدا ڕایگەیاند زیاتر لە ساڵێكە توانای نوسینم نەماوە، باسیشی لەوە كرد چەند كتبێكی تەواوكردوە، " دروس من قصة فرعون فی القرآ‌ن " كە لەماوەیەكی نزیك چاپ دەكرێت، دووكتێبی تریشم هەیە بە ناوی" الحدود الأمنە لإسرائیل " محمدقوتب گوتی بەڵام ڕەزامەندی وەرگرتنی بۆ چاپ كارێكی گرانە.

ئایە هیچ ئامۆژگاریەكتان هەیە لە تەجرەبەی ژیانتان بۆ ئەوەی سودی لێ وەربگرین بەخەڵكانی تر ڕابگەینێنین؟

لە وەڵامدا گوتی: ئێستا ناتوانم چەند رستەیەك ڕێك بخەم، تەنها ئەم شتانە نەبێت كە چەند ساڵێك پێش ئێستا نوسیومەو لە وتارەكان باسم كردوە، بەڵام ئێستا هیچ شتێكم لانیە.

رەئیت چیە سایتێك دروست بكرێت بە ناوی تۆ، كتێب و بابەت و واتارە دەنگیەكان و ئەو لێكۆڵینەوانەی ئێوە سەربەرشتیتان كردووە تێیدا بڵاوبكرێتەوە؟

لەوەڵامدا وتی: من هانتان نادەم بۆ ئەوە تەمەنم كەمێكی ماوە ناتوانم چاودێری و سەرپەرشتی بكەم، ئەگەر مردم ئەوكات بۆ خۆتان چی دەكەن بیكەن.

ئایە هیچ بابەتێك هەیە پێش نیاری بكەیت بۆ رسالەی ماستەرو دكتۆرا لە بواری پەروەدە؟

لە وەڵامدا گوتی: پێویستە جەخت لە سەر ئامانجەكانی پەروەدەی ئیسلامی بكرێتەوەو جیا بكرێتەوە لە پەروەدەی ڕۆژئاوا، مەرج نیە هەرچی لە ڕۆژئاوا هاتبێت هەڵەبێت، بەڵام پەروەدەی ئیسلامی تا ئێستا لە بواری لێكۆڵینەوە مافی خۆی نەدراوەتێ‌.

پاشان محمد قوتب چەند پرسیارێكی جیاجیامان كرد لە بارەی ڕووداوەكانی جیهانی عەرەبی بە گشتی و مصر بە تایبەتی، سەرەتا خۆشحاڵی خۆی دەربڕی بە ئاستی وشیاری گەنجان و گەڕانەوەیان بۆ ئیسلام و هەوڵدانیان دەستگردنیان بە سەرجەم لایەنەكانی ئیسلام، لە هەمان كاتیشدا ترسی خۆی نیشاندا لە دەست بەسەرداگرتنی ئەو شۆڕشانە، بەهۆی پاشماوەی هەندێك لە لایەنگرانی پارەتەكانی پێشو، كە تا ئێستاش بونیان لە دەسەڵاتەكانی هەیە.

ئەم وانانە چین كە دەكرێت لەم روداوانە وەربگیرێن وبەیوەستیان بكەینەوە بە ڕابردوو؟

لە ئێستادا ناتوانم وەڵامی ئەم پرسیارە جۆراوجۆرانە بدەمەوە، بە شێوەی بەرچاو.

دیارتین ئەو گروپ و ڕەوتانە چیە كە بە پێویستی دەزانی بەشێوەیەكی بەرچاو لە ئێستادا لە سەری بنوسرێت؟

لە وەڵامدا گوتی: فراوان بونی دەسەڵاتی شیعە لەم ناوچەیە.

ئایە هیچ ئاراستەو ئامۆژگاریەكت هەیە بەگشتی خەڵك و بۆ بانگخوازان؟

ئامۆژگاریم بەردەوام ئەوە بو بۆ بانگخوازان هەوڵدەن بانگەوازەكە بەرجەستە بكەن لەو، ئەوە خودی بانگەوازە، ئەگەر یەك وشەش نەڵین، چونكە ئەو بازرگانانەی ئیسلامیان بڵاوكردەوە لە رۆژهەڵاتی ئاسیا تەنها بە ڕەوشتی ئیسلامی ئیسلامیان بڵاوكردەوە لەم ناوچە فراوانەی ئاسیا ئەوە یەكەم ڕێگاو كۆتا ڕێگابوو، ئیسلام ئێستا لە نامۆی دووەمە، كە پێغەمبەر هەواڵی داوە" بدأ الإسلام غریباً وسیعود غریباً كما بدأ " لادانی نامۆی دووەم هەمان میكانیزمە كە نامۆی یەكەمیان پێ لادا، غوربەتی یەكەم چۆن لادرا؟ لادانەكە بە بونی كۆمەڵێك خەڵك نمونەیەكی كردەیان بە خەڵك دا لە بیكردنەوەو كاركردنیان، لە ئاشتی و لەجەنگ موسڵمان بوون، كە واتە نامۆی یەكەم ودووەم بە یەك میكانزم لادەچێت، هەندێك خەڵك كاتێك" بدأ الإسلام غریباً وسیعود غریباً كما بدأ " گومان دەبەن ئیسلام كۆتایی هاتووە، بەڵام ئیسلام كۆتایی نەهاتووە، بە بەڵگەی كۆتای فەرمودەكە: (فطوبی الغربا‌ء ... یُصلِحون ما أفسد الناس) واتە: نامۆی ڕۆڵێكە ئەنجامی دەدەن، ئیسلامیان بڵاوكردەوە نامۆیەكەیان لادا، بەوەی ئەوان نمونەیەكی زیندوبون بۆ ئیسلام، ئەوە كاراترین ڕێگا بوو بۆ بانگەواز، لەكتێب و وتاردان كاراترە، ئەوەش بەو واتایە نیە كە ئێمەو واز لە كتێب و وتاردان بێنین، ئەوە توانای منە.