خوای گەورە پێش ئەوەی پێغەمبەرایەتی ببەخشێت بە پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) لە شاری مەككە دا بەردێكی هێنا بووە زمان و سڵاوی لە پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) دەكرد پێش بوونی بە پێغەمبەر :-

( جابری كوڕی سەمرە ) (ر.ض) دەفەرموێت : پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) فەرمووی: (( إنی لأعلم حجرا بمكە كان یسلم علی قبل أن أبعث إنی أعرفه اڵان ) واتە : ( من بەردێك دەزانم كە لە مەككەدا سەلامی لێ‌ دەكردم پێش ئەوەی ببم بە پێغەمبەر و ئێستاش دەیناسمەوە ) (73) ، لە ڕیوایەتێكی تردا هەر لە جابرەوە (ر.ض) دەیگێڕێتەوە لە پێغەمبەرەوە (صلى الله عليه وسلم) كە فەرموویەتی : (( ان بمكة لحجرا كان یسلم علی لیالی بعثت انی لاعرفه اذا مررت به )) واتە: ( بەردێك هەیە لە مەككە سەلامی لێ‌ دەكردم لە شەوانی بوونم بە پێغەمبەردا ، گەر بەلایدا تێبپەڕم دەیناسمەوە ) (74).

پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) پێش ئەوەی ببێت بە پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) ڕووناكی دەهاتە بەرچاوی ئەویش ڕوناكی مەلائیكە بوو ، وە گوێشی لە دەنگ بووە( دیارە دەنگی مەلائیكە بووە ( والله أعلم ) وە ترساوە لەوەی كە تێك چوو بێت !! وەك (ابن عباس) (ر.ض) دەفەرموێت: ( پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) بە خەدیجەی فەرموو : (( إنی أری ضوئاً و أسمع صوتا وأنا أخشی أن یكون بی جنن )) واتە : من ڕوناكیەك دەبینم و دەنگێك دەبیستم دەترسم كە تێك چووبم ، خەدیجەش دەیفەرموو: نەخێر خوای گەورە هەرگیز وات پێ‌ ناكات ، وەرە با بچین بۆلای ( وەرەقەی كوڕی نوفەل ) پاشان چوون بۆلای وەرەقە و ، بۆیان گێڕایەوە ، وەرەقەش ووتی : گەر ئەوە ڕاست بێت ئەو فریشتەیەی هاتووە بۆلای تۆ هەر ئەو فریشتەیەیە كە هاتوە بۆلای موسا (عليه السلام) و ئەگەر تۆ ببیت بە پێغەمبەر و من زیندوببم باوەڕت پێ‌ دەهێنم و سەرت دەخەم ) (75) .

پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم) سەرەتای پێغەمبەرێتی بە خەوی ڕاست دەستی پێ‌ی كرد كە وەك بەرەبەیان دەهاتە دی ، لە ( عائیشە ) وە (رضی الله عنها) دەفەرموێت:( پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) هەر خەوێكی ببینیایە وەك ڕووناكی ڕۆژ لە بەرەبەیاندا دەهاتە دی ) (76) .

وە پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) زۆر حەزی بە گۆشە گیری دەكرد و هەموو جارێ‌ دەچووە ئەشكەوتی ( حرا‌ء ) و تیایدا دەمایەوە بۆ عیبادەت كردن و بیركردنەوە لە ئاسمان و زەوی و كاروباری خەڵكان و گەڕانەوەیان بۆلای خوا .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(73) أخرجه : مسلم(2277)، و الترمذي ( 3624)، وأحمد ( 5/89 ، 105)، والطياليسي (2450)، و الدارمي (17)، والطبراني في ( المعجم الكبير)( 1907)، و ابن سعد في ( الطبقات )( 1/157)، و ابن حبان( 6482) .

(74) أخرجه : أحمد ( 5/105)(21005) وقال محققه : حديث حسن .

(75) أخرجه :أحمد( 1/312 ) رقم ( 2845) و قال محققه الأرناؤوط : إسناده على شرط مسلم، وصحح إسناده أيضاً احمد شاكر ، و ابن سعد في ( الطبقات)( 1/195)، و الطبراني في (المعجم الكبير)( 12839)، و قال الهيثمي في ( مجمع الزوائد )( 8/255): رواه احمد متصلا و مرسلا ، ورجال أحمد رجال الصحيح .

(76) أخرجه : البخاري (6982